Publicaties en bronnen


Hieronder vindt u de lijst met referenties die in deze factsheet zijn gebruikt. Alle gebruikte bronnen zijn in te zien of op te vragen via ons kennisportaal. Hier vindt u ook meer literatuur over dit onderwerp.

[1]. Davidse, R.J., Vlakveld, W.P., Doumen, M.J.A. & Craen, S. de (2010). Statusonderkenning, risico-onderkenning en kalibratie bij verkeersdeelnemers. Een literatuurstudie. R-2010-2. SWOV, Leidschendam.

[2]. WHO (2016). Drug use and road safety. A policy brief. World Health Organization, Geneva.

[3]. Wolff, K., Brimblecombe, R., Forfar, J.C., Forrest, A.R., et al. (2013). Driving under the influence of drugs. Report from the expert panel on drug driving. UK Department for Transport, London.

[4]. Couper, F.J. & Logan, B.K. (2014). Drugs and human performance fact sheets. Report No. DOT HS 809 725. National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA), Washington.

[5]. Bredewoud, R.A. (2009). Rijgevaarlijke geneesmiddelen: eindelijk duidelijkheid? CBR, Rijswijk.

[6]. Faber, E., Brons, M., Bruring, D.P., Hamelijnck, M.A.F., et al. (2016). LESA Geneesmiddelen en Verkeersveiligheid. Nederlands Huisartsen Genootschap NHG, Utrecht.

[7]. Croes, E., Meijer, H., Dort, B. van, Remmits, J., et al. (2018). Factsheet GHB. AF1656, December 2018. Trimbos-instituut, Utrecht.

[8]. Miltenburg, C. van, Laar, M. van & Goor, M. van (2019). Factsheet Ketamine. AF1708. Trimbos-instituut, Utrecht.

[9]. Goor, M. van (2018). Factsheet Lachgas. Update maart 2018, AF1384. Trimbos-instituut, Utrecht.

[10]. Giorgetti, R., Marcotulli, D., Tagliabracci, A. & Schifano, F. (2015). Effects of ketamine on psychomotor, sensory and cognitive functions relevant for driving ability. In: Forensic Science International, vol. 252, p. 127-142.

[11]. Coull, J.T., Morgan, H., Cambridge, V.C., Moore, J.W., et al. (2011). Ketamine perturbs perception of the flow of time in healthy volunteers. In: Psychopharmacology (Berl), vol. 218, nr. 3, p. 543-556.

[12]. Liakoni, E., Dempsey, D.A., Meyers, M., Murphy, N.G., et al. (2018). Effect of gamma-hydroxybutyrate (GHB) on driving as measured by a driving simulator. In: Psychopharmacology (Berl), vol. 235, nr. 11, p. 3223-3232.

[13]. Houwing, S., Hagenzieker, M., Mathijssen, R., Bernhoft, I.M., et al. (2011). Prevalence of alcohol and other psychoactive substances in drivers in general traffic; Part II: Country reports. Deliverable D2.2.3 Part 2 of the EU FP6 project DRUID. European Commission, Brussels.

[14]. Vias institute (2019). Country fact sheet Netherlands. ESRA2_2018 survey (E-Survey of Road users'Attitudes). Vias institute, Brussels, Belgium.

[15]. Politie (2018). In jaar tijd 1250 keer drugs in het verkeer. Politie, Den Haag. Geraadpleegd 19-03-2020 op .

[16]. Trimbos-instituut (2020). Cijfers drugs: gebruik en trends. Trimbos-instituut, Utrecht. Geraadpleegd 28-01-2020 op

[17]. Giele, T. (2018). Ook één pilletje is al te veel achter het stuur. Provinciale Zeeuwse Courant. Geraadpleegd 28-01-2020 op

[18]. Laar, M.W. van & Gestel, B. van (red.) (2019). Nationale Drug Monitor NDM: Jaarbericht 2018. Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum WODC / Trimbos-instituut, Den Haag / Utrecht.

[19]. Lemmens, L.C. & Weda, M. (2013). Polyfarmacie bij kwetsbare ouderen Inventarisatie van risico’s en mogelijke interventiestrategieën. RIVM briefrapport 080027001/2013. RIVM.

[20]. LeRoy, A.A. & Morse, L.M. (2008). Multiple medications and vehicle crashes: analysis of databases. U.S. Department of Transportation, National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA), Washington.

[21]. Isalberti, C., Linden, T. van der, Legrand, S.-A., Verstraete, A., et al. (2011). Prevalence of alcohol and other psychoactive substances in injured and killed drivers. Deliverable D2.2.5 of the EU FP6 project DRUID. European Commission, Brussels.

[22]. RUG, NFI & SWOV (2012). Jaarlijks 33 tot 66 verkeersdoden door rijgevaarlijke geneesmiddelen. Gezamenlijk persbericht van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), Nederlands Forensisch Instituut (NFI) en de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV). Geraadpleegd 19-06-2019 op

[23]. Elvik, R. (2013). Risk of road accident associated with the use of drugs: A systematic review and meta-analysis of evidence from epidemiological studies. In: Accident Analysis & Prevention, vol. 60, p. 254-267.

[24]. Rogeberg, O. & Elvik, R. (2016). The effects of cannabis intoxication on motor vehicle collision revisited and revised. In: Addiction, vol. 111, nr. 8, p. 1348-1359.

[25]. Els, C., Jackson, T.D., Tsuyuki, R.T., Aidoo, H., et al. (2019). Impact of cannabis use on road traffic collisions and safety at work: Systematic review and meta-analysis. In: Canadian Journal of Addiction, vol. 10, nr. 1, p. 8-15.

[26]. Rogeberg, O. (2019). A meta-analysis of the crash risk of cannabis-positive drivers in culpability studies—Avoiding interpretational bias. In: Accident Analysis & Prevention, vol. 123, p. 69-78.

[27]. Hels, T., Bernhoft, I.M., Lyckegaard, A., Houwing, S., et al. (2011). Risk of injury by driving with alcohol and other drugs. Deliverable D2.3.5 of the EU FP6 project DRUID. European Commission, Brussels.

[28]. Martin, J.P., Sexton, B.F., Saunders, B.P. & Atkin, W.S. (2000). Inhaled patient-administered nitrous oxide/oxygen mixture does not impair driving ability when used as analgesia during screening flexible sigmoidoscopy. In: Gastrointestinal endoscopy, vol. 51, nr. 6, p. 701-703.

[29]. Sinclair, D.R., Chung, F. & Smiley, A. (2003). General anesthesia does not impair simulator driving skills in volunteers in the immediate recovery period - a pilot study. In: Canadian journal of anaesthesia, vol. 50, nr. 3, p. 238-245.

[30]. Garakani, A., Jaffe, R.J., Savla, D., Welch, A.K., et al. (2016). Neurologic, psychiatric, and other medical manifestations of nitrous oxide abuse: A systematic review of the case literature. In: The American journal on addictions, vol. 25, nr. 5, p. 358-369.

[31]. Randhawa, G. & Bodenham, A. (2016). The increasing recreational use of nitrous oxide: history revisited. In: British journal of anaesthesia, vol. 116, nr. 3, p. 321-324.

[32]. Trojan, J., Saunders, B.P., Woloshynowych, M., Debinsky, H.S., et al. (1997). Immediate recovery of psychomotor function after patient-administered nitrous oxide/oxygen inhalation for colonoscopyv. In: Endoscopy, vol. 29, nr. 1, p. 17-22.

[33]. Rijksoverheid (2019). Blokhuis verbiedt lachgas door plaatsing onder Opiumwet. Rijksoverheid, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Geraadpleegd 26-02-2020 op

[34]. CAM (2019). Risicobeoordeling lachgas. Coördinatiepunt Assessment en Monitoring nieuwe drugs CAM, Bilthoven.

[35]. Chihuri, S. & Li, G. (2017). Use of prescription opioids and motor vehicle crashes: A meta analysis. In: Accident Analysis & Prevention, vol. 109, p. 123-131.

[36]. Rudisill, T.M., Zhu, M., Kelley, G.A., Pilkerton, C., et al. (2016). Medication use and the risk of motor vehicle collisions among licensed drivers: A systematic review. In: Accident Analysis & Prevention, vol. 96, p. 255-270.

[37]. Leblud, J., Meesmann, U., Houwing, S. & Opdenakker, E. (2019). Themadossier Verkeersveiligheid nr. 4 Drugs en geneesmiddelen. Vias institute – Kenniscentrum Verkeersveiligheid, Brussel.

[38]. Goossens, F.X., Hasselt, N.E. van & Sannen, A.M.L. (2012). Verslaving: Maatschappelijke gevolgen. Trimbos-instituut, Utrecht.

[39]. Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie (2019). Geneesmiddelen bij ouderen. Geraadpleegd 06-05-2019 op

[40]. Artime, E., Qizilbash, N., Garrido-Estepa, M., Vora, P., et al. (2019). Are risk minimization measures for approved drugs in Europe effective? A systematic review. In: Expert Opinion on Drug Safety, vol. 18, nr. 5, p. 443-454.

[41]. Vervloet, M., Jong, J. de & Dijk, L. van (2007). Rijgevaarlijke geneesmiddelen en verkeersdeelname: meningen van consumenten en professionals. Nivel, Utrecht.

[42]. Ziemerink, L. (2018). Drugsgebruik in het verkeer. TeamAlert, Utrecht.

[43]. TeamAlert (2018). Drugsgebruik achter het stuur. Rapportage doelgroepsanalyse. TeamAlert, Utrecht.

[44]. Weinstein, N.D. (1989). Optimistic biases about personal risks. In: Science, vol. 246, nr. 4935, p. 1232-1233.

[45]. Tyler, T.R. & Cook, F.L. (1984). The mass media and judgments of risk: Distinguishing impact on personal and societal level judgments. In: Journal of Personality and Social Psychology, vol. 47, p. 693-708.

[46]. Velthuijsen, A.S. (1996). Persoonlijke en onpersoonlijke impact van massamedia op risico-oordelen. Proefschrift Universiteit van Amsterdam. Amsterdam.

[47]. Sargent-Cox, K.A., Windsor, T., Walker, J. & Anstey, K.J. (2011). Health literacy of older drivers and the importance of health experience for self-regulation of driving behaviour. In: Accident Analysis & Prevention, vol. 43, nr. 3, p. 898-905.

[48]. Orriols, L., Luxcey, A., Contrand, B., Gadegbeku, B., et al. (2016). Road traffic crash risk associated with benzodiazepine and z-hypnotic use after implementation of a colour-graded pictogram: a responsibility study. In: British journal of clinical pharmacology, vol. 82, nr. 6, p. 1625-1635.

[49]. Veisten, K., Houwing, S. & Mathijssen, R. (2010). Cost-benefit analysis of drug driving enforcement by the police. Deliverable D3.3.1 of the EU FP6 project DRUID. European Commission, Brussels.

[50]. Schulze, H., Schumacher, M., Urmeew, R. & Auerbach, K. (2012). Final Report: Work performed, main results and recommendations. DRUID Deliverable 0.1.8. BASt, Begisch Gladbach.

[51]. Davis, J.L.A. & Cismaru, M. (2020). Preventing youth from driving high. In: Canadian Journal of Family and Youth, vol. 12, nr. 1, p. 44-64.

[52]. Brookhuis, K.A., Waard, D. de, Steyvers, F.J.J.M. & Bijsterveld, H. (2011). Let them experience a ride under the influence of alcohol; A successful intervention program? In: Accident Analysis & Prevention, vol. 43, nr. 3, p. 906-910.

[53]. Dobri, S.C.D., Moslehi, A.H. & Davies, T.C. (2019). Are oral fluid testing devices effective for the roadside detection of recent cannabis use? A systematic review. In: Public Health, vol. 171, p. 57-65.

[54]. Talpins, S.K., Holmes, E., Kelley-Baker, T., Walls, H.C., et al. (2017). Breath testing for cannabis: An emerging tool with great potential for law enforcement. National Traffic Law Center, Alexandria, VA.

[55]. Ullah, S., Sandqvist, S. & Beck, O. (2018). A liquid chromatography and tandem mass spectrometry method to determine 28 non-volatile drugs of abuse in exhaled breath. In: Journal of Pharmaceutical and Biomedical Analysis, vol. 148, p. 251-258.

[56]. Monteiro, S.P. (2014). Driving-impairing medicines and traffic safety; patients’ perspectives. Proefschrift Groningen University, Groningen.

[57]. Emich, B., Dijk, L. van, Monteiro, S.P. & Gier, J.J. de (2014). A study comparing the effectiveness of three warning labels on the package of driving-impairing medicines. In: International Journal of Clinical Pharmacy, vol. 36, nr. 6, p. 1152-1159.

[58]. Ivers, T. & White, N.D. (2016). Potentially driver-impairing medications: Risks and strategies for injury prevention. In: American journal of lifestyle medicine, vol. 10, nr. 1, p. 17-20.

[59]. Nabben, T., Pol, P. van der & Korf, D.J. (2017). Roes met een luchtje. Gebruik, gebruikers en markt van lachgas. Rozenberg Publishers, Amsterdam.

[60]. Camden, M.C., Hickman, J.S. & Hanowski, R.J. (2019). Effective strategies to improve safety case studies of commercial motor carrier safety advancement. National Surface Transportation Center for Excellence, Blacksburg, Virgina.

[61]. VNO-NCW & MKB-Nederland (2018). Werkgevers in verantwoordelijkheden beperkt door Autoriteit Persoonsgegevens, brief aan de VC's voor Justitie en Veiligheid en van SZW van de Tweede Kamer. Geraadpleegd 13-08-2019 op

Onderdeel van factsheet

Drugs en geneesmiddelen

Rijden onder invloed van drugs of rijgevaarlijke geneesmiddelen vermindert de rijgeschiktheid[i] en verhoogt de ongevalskans.

Deze factsheet gebruiken?